ارائه الگوی جامع مدیریت ریسک پورتفولیوی پروژههای عمرانی مبتنی بر فناوری بلاکچین
کلمات کلیدی:
مدیریت ریسک, پورتفولیوی پروژه, بر فناوری بلاکچینچکیده
هدف پژوهش حاضر ارائه و اعتبارسنجی الگوی جامع مدیریت ریسک پورتفولیوی پروژههای عمرانی مبتنی بر فناوری بلاکچین بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر گردآوری دادهها توصیفی ـ میدانی، و از نظر رویکرد تحلیل دادهها آمیخته کیفی ـ کمی بود. در بخش کیفی، دادهها از طریق مصاحبه عمیق با 25 نفر از خبرگان آشنا با مدیریت ریسک پورتفولیوی پروژه و فناوری بلاکچین گردآوری شد و با روش تحلیل مضمون تحلیل گردید. در بخش کمی، جامعه آماری شامل مدیران پروژههای عمرانی بود که 267 نفر از آنان با روش نمونهگیری تصادفی ساده و بر اساس فرمول کوکران انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بود که روایی آن بر اساس نظر خبرگان و پایایی آن با آلفای کرونباخ تأیید شد. دادههای کمی با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، مدلسازی معادلات ساختاری و نرمافزار PLS تحلیل شد. نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که الگوی مدیریت ریسک پورتفولیوی پروژههای عمرانی مبتنی بر بلاکچین شامل 37 زیرمؤلفه در پنج بعد اصلی ریسک منابع انسانی، ریسک فنی، ریسک مالی، ریسک استراتژیک و ریسک منابع است که در مجموع 90.33 درصد از واریانس کل را تبیین کردند. ضرایب آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی، rho_A و میانگین واریانس استخراجی در تمام سازهها بالاتر از مقادیر ملاک بود و پایایی و روایی همگرا تأیید شد. شاخص HTMT نیز کمتر از یک بود و روایی واگرا را تأیید کرد. ضرایب مسیر برای ریسک منابع انسانی، ریسک فنی، ریسک مالی، ریسک استراتژیک و ریسک منابع بهترتیب 0.405، 0.233، 0.544، 0.234 و 0.449 بود و همه مسیرها معنادار گزارش شدند. مقدار ضریب تعیین مدل 0.760 و شاخص GOF برابر با 0.65 بود. شاخصهای برازش نیز نشاندهنده برازش مطلوب مدل بودند. نتایج نشان داد که فناوری بلاکچین میتواند از طریق ارتقای شفافیت، قابلیت ردیابی، اعتمادپذیری اطلاعات، یکپارچگی منابع و کنترل ریسکهای مالی، فنی، انسانی و راهبردی، مبنایی کارآمد برای مدیریت ریسک پورتفولیوی پروژههای عمرانی فراهم کند.
دانلودها
مراجع
Altuntas, S., & Dereli, T. (2015). A novel approach based on DEMATEL method and patent citation analysis for prioritizing a portfolio of investment projects. Expert Systems with Applications, 42(3), 1003-1012. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2014.09.018
Alvarez-Garcia, B., & Fernandez-Castro, A. (2018). A comprehensive approach for the selection of a portfolio of interdependent projects: An application to subsidized projects in Spain. Computers & Industrial Engineering, 1-23. https://doi.org/10.1016/j.cie.2018.02.025
Bai, L. B., Shi, H. J., Kang, S. Y., & Zhang, B. B. (2021). Project portfolio risk analysis with the consideration of project interdependencies. Engineering, Construction and Architectural Management. https://doi.org/10.1108/ECAM-06-2021-0555
Cevikbas, M., Okudan, O., & Isik, Z. (2024). Identification and assessment of disruption claim management risks in construction projects: A life cycle-based approach. Engineering, Construction and Architectural Management, 31(1), 1-27. https://doi.org/10.1108/ECAM-05-2022-0470
De Bakker, K., Boonstra, A., & Wortmann, H. (2011). Risk management affecting IS/IT project success through communicative action. Project Management Journal, 42, 75-90. https://doi.org/10.1002/pmj.20242
Ebekozien, A., Aigbavboa, C., Samsurijan, M. S., Ahmed, M. A. H., Akinradewo, O., & Omoh-Paul, I. (2024). Managing construction project risks in turbulent times: A stakeholders perspective. International Journal of Building Pathology and Adaptation, 42(7), 35-54. https://doi.org/10.1108/IJBPA-01-2024-0003
Ghab, M. (2023). Risk response in construction project: A review study. Journal of Engineering, 29(08), 121-137. https://doi.org/10.31026/j.eng.2023.08.09
Ghanbari, M., Olaikhan, A. A. J., & Skitmore, M. (2024). Enhancing project portfolio selection for construction holding firms: A multi-objective optimization framework with risk analysis. Engineering, Construction and Architectural Management, 1-24. https://doi.org/10.1108/ECAM-05-2023-0532
Hofman, M., Spalek, S., & Grela, G. (2017). Shedding new light on project portfolio risk management. Sustainability, 9, 1798. https://doi.org/10.3390/su9101798
Huang, X., Zhao, T., & Kudratova, S. (2016). Uncertain mean-variance and mean-semivariance models for optimal project selection and scheduling. Knowledge-Based Systems, 93, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.knosys.2015.10.030
Khalil-Oliwa, O., & Jonek-Kowalska, I. (2024). Determinants of the effectiveness of risk management in the project portfolio in the FinTech industry. Risks, 12, 111. https://doi.org/10.3390/risks12070111
Komaki, F., Fallahnejad, R., Hosseinzadeh Lotfi, F., & Rostami Malkhalifeh, M. (2024). Evaluation and ranking of market risks in infrastructure investment projects using a hybrid DEA/AHP technique. Investment Knowledge, 13(51), 119-136.
Maier, S., Polak, J., & Gann, D. (2018). Valuing portfolios of interdependent real options using influence diagrams and simulation-and-regression: A multi-stage stochastic integer programming approach. Computers and Operations Research, 000(1), 1-14.
Mican, C., Fernandes, G., & Araujo, M. (2020). Project portfolio risk management: A structured literature review with future directions for research. International Journal of Information Systems and Project Management, 8(3). https://doi.org/10.12821/ijispm080304
Mirjalili, S., Lorak, A., & Aminnejad, B. (2023). Risk assessment in construction project portfolio management using the CRITIC multi-criteria decision-making method. Structural Engineering and Construction, 10(12), 5-17.
Motamedi, M., & Darvish Motavalli, M. H. (2025). Designing a Dynamic Model for Evaluating Construction Investment Projects Using a System Dynamics Approach. Economic Research (Sustainable Growth and Development), 25(1), 291-318. https://mcej.modares.ac.ir/article-18-74581-en.html
Nada, N., & Othman, A. A. E. (2025). Smart Contracts Towards Reducing Disputes in Construction Projects in Egypt IOP Conference Series: Earth and Environmental Science,
Nakhai Nejad, M., & Momenshad, N. (2020). Project portfolio selection based on triple interactions among projects. Research in Production and Operations Management, 11(1), 1-22.
Pajares, J., & Lopez, A. (2014). New methodological approaches to project portfolio management: The role of interactions within projects and portfolios. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 119, 645-652. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.03.072
Project Management, I. (2021). A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK Guide) (7th ed.). Project Management Institute.
Relich, M., & Pawlewski, P. (2017). A fuzzy weighted average approach for selection portfolio of new product development projects. Neurocomputing, 231, 19-27. https://doi.org/10.1016/j.neucom.2016.05.104
Roland, J., Figueira, J. R., & De Smet, Y. (2016). Finding compromise solutions in project portfolio selection with multiple experts by inverse optimization. Computers & Operations Research, 66, 19-22. https://doi.org/10.1016/j.cor.2015.07.006
Rostami, Z. (2023). Investment risk management in projects. Civil Engineering and Project Journal, 5(3), 60-69.
Sharifi Qazvini, M., Ghazavati, V., Makoui, A., & Raeisi, S. (2018). Presenting a conceptual model for optimal project portfolio selection using a hybrid efficiency-risk approach based on the non-dominated sorting multi-objective genetic algorithm. Research in Production and Operations Management, 9(2), 139-157.
Tamimi, S., & Farhang. (2025). Management of Construction and Creation of an Intelligent Energy Production System for Buildings Utilizing Available Renewable Resources. Pars Project Management, 1(1), 124-150. https://jpm.pu.ac.ir/article_721751.html
Testorelli, R., Tiso, A., & Verbano, C. (2024). Value creation with project risk management: A holistic framework. Sustainability, 16, 753. https://doi.org/10.3390/su16020753
Wu, Y., Xu, C., Ke, Y., Li, X., & Li, L. (2019). Portfolio selection of distributed energy generation projects considering uncertainty and project interaction under different enterprise strategic scenarios. Applied Energy, 236, 444-464. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2018.12.009
Yazdi, M. (2014). Risk Management with a Multi-Criteria Decision-Making Approach: Expert Judgment and Fuzzy Logic. Fanavaran Publishing.
Zahedi, M., Khalilzadeh, M., & Javanshir, H. (2020). Presenting a novel fuzzy expert system for project portfolio risk management: Case study of a Mobile Telecommunication Company of Iran holding. Innovation Management and Operational Strategies, 1(4), 403-421.
Zhang, B., Bai, L., & Kang, S. (2022). Risk response strategies selection over the life cycle of project portfolio. Buildings, 12, 2191. https://doi.org/10.3390/buildings12122191
Zhang, R., Fu, Y., Chen, Y., Du, B., & Ma, D. (2025). Configurations for High Outsourcing Performance in Construction Projects: An Integrated Perspective of Transaction Costs and Capabilities. International Journal of Managing Projects in Business, 18(1), 209-240. https://doi.org/10.1108/ijmpb-07-2024-0163
Zhang, X. (2024). Analysis on research hotspots of project risk management based on CiteSpace. Highlights in Science, Engineering and Technology, 106, 478-486. https://doi.org/10.54097/8kcsr694
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Seyed Rasoul Mohammadi (Author); Mohammad Sediq Sabeti ; Adel Fatemi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
