KMAN Publication Inc. تکنولوژی در کارآفرینی و مدیریت استراتژیک 3041-8585 5 پاییز 1405 1405 07 01 System Dynamics–Based Modeling of Risk in Construction Projects with a Focus on Schedule Delay Phenomena مدل‌سازی ریسک پروژه‌های ساختمانی با استفاده از رویکرد پویایی سیستم و تأکید بر پدیده بروز تأخیر 1 27 10.61838/kman.jtesm.480 FA احسان کاویانی گروه مهندسی عمران، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران هیرش سلطان پناه گروه مدیریت، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران امیر اسعد نصری زر گروه مهندسی عمران، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران محمد صدیق ثابتی گروه مهندسی عمران، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران Journal Article 1404/12/24 <p>This study aimed to develop a system dynamics–based structural framework for identifying, validating, and analyzing the causal relationships among risk factors contributing to delays in construction projects. This study adopted a mixed and multi-stage analytical design. First, a systematic review of Persian and English literature was conducted, and qualitative content analysis was applied to extract delay-related factors and organize them into conceptual codes and thematic clusters. Second, a three-round Delphi process was implemented with academic and professional experts in construction management to refine and validate the extracted variables. The content validity of the instrument was assessed using the content validity ratio and content validity index. Finally, the DEMATEL technique was used to examine the intensity and direction of causal relationships among the validated clusters and to determine the influential and dependent roles of variables within the delay-generation system. The Delphi results confirmed 31 final variables, of which 20 reached full consensus and 11 reached moderate consensus. Kendall’s coefficient of concordance was 0.35, indicating a moderate-to-favorable and statistically significant level of agreement among experts (χ²=189, df=30, p&lt;0.001). All final items exceeded the acceptable CVR threshold, and the CVI values for all items were above 0.79. The DEMATEL results indicated that the financial–time dynamics cluster functioned as the main causal driver of the system, the cost–quality dynamics cluster operated as an intermediary mechanism transmitting and redistributing disruptions, and the time–quality dynamics cluster represented the domain in which delay-related consequences accumulated and became observable. Delay in construction projects is not an isolated or temporary operational failure but a structural instability produced by the dynamic interaction of time, cost, quality, and risk; therefore, effective delay control requires integrated management of financial flows, quality mechanisms, organizational learning, and project feedback loops.</p> <p>هدف این پژوهش، ارائه یک چارچوب ساختاری مبتنی بر پویایی سیستم برای شناسایی، اعتبارسنجی و تحلیل روابط علّی میان ریسک‌های مؤثر بر تأخیر در پروژه‌های ساختمانی بود. این مطالعه با رویکردی ترکیبی و چندمرحله‌ای انجام شد. در مرحله نخست، با استفاده از مرور نظام‌مند ادبیات و تحلیل محتوای کیفی، عوامل مؤثر بر تأخیر در پروژه‌های ساختمانی استخراج و در قالب کدها و خوشه‌های مفهومی سازمان‌دهی شدند. سپس، برای پالایش و اعتبارسنجی متغیرها، فرایند دلفی در سه راند با مشارکت خبرگان دانشگاهی و حرفه‌ای حوزه مدیریت ساخت اجرا شد. روایی محتوایی ابزار با شاخص‌های CVR و CVI بررسی گردید. در مرحله نهایی، روش DEMATEL برای تحلیل شدت و جهت روابط علّی میان خوشه‌ها و تعیین نقش اثرگذار و اثرپذیر متغیرها به کار گرفته شد. نتایج دلفی نشان داد که از میان ۳۱ متغیر نهایی، ۲۰ متغیر دارای اجماع کامل و ۱۱ متغیر دارای اجماع متوسط بودند. ضریب هماهنگی کندال برابر با 0.35 به دست آمد که بیانگر توافق متوسط تا مطلوب و از نظر آماری معنادار بود (χ²=189, df=30, p&lt;0.001). تمامی گویه‌های نهایی حداقل مقدار قابل قبول CVR را کسب کردند و شاخص CVI نیز برای همه گویه‌ها بالاتر از 0.79 بود. نتایج DEMATEL نشان داد که خوشه پویایی مالی–زمانی مهم‌ترین محرک علّی سیستم است، خوشه توازن هزینه–کیفیت نقش میانجی و انتقال‌دهنده اختلالات را دارد، و خوشه تعادل زمان–کیفیت محل بروز و انباشت پیامدهای تأخیر محسوب می‌شود. تأخیر در پروژه‌های ساختمانی پدیده‌ای منفرد و مقطعی نیست، بلکه پیامد ناپایداری ساختاری ناشی از تعامل پویای زمان، هزینه، کیفیت و ریسک است؛ بنابراین، کنترل مؤثر تأخیر مستلزم مدیریت هم‌زمان جریان‌های مالی، سازوکارهای کیفیت، یادگیری سازمانی و حلقه‌های بازخوردی پروژه است.</p> https://journaltesm.com/index.php/journaltesm/article/download/480/469