KMAN Publication Inc. تکنولوژی در کارآفرینی و مدیریت استراتژیک 3041-8585 5 پاییز 1405 1405 07 01 Developing a Model of the Strategic Value of Blockchain Technology in the FinTech and Financial Services Ecosystem ارائه مدل ارزش استراتژیک فناوری بلاکچین در اکوسیستم فین‌تک و خدمات مالی 1 33 10.61838/kman.jtesm.497 FA حمید روشن گروه مدیریت کارآفرینی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران بیت الله اکبری مقدم گروه علوم اقتصادی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران اکبر عالم تبریز گروه مدیریت صنعتی و فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 1405/01/23 <p>This study aimed to identify the dimensions and components, structure the causal and hierarchical relationships, and validate a model of the strategic value of blockchain technology within the FinTech and financial services ecosystem. An exploratory–confirmatory mixed-methods design involving qualitative, structural, and quantitative phases was employed. In the qualitative phase, 20 experts in blockchain, FinTech, and financial services were recruited through purposive and snowball sampling, and semi-structured interviews continued until theoretical saturation. The data were analyzed using the six-phase thematic analysis procedure in MAXQDA. Interpretive structural modeling and MICMAC analysis were subsequently applied to determine the direction, precedence, hierarchical levels, driving power, and dependence of the overarching themes. In the quantitative phase, a researcher-developed questionnaire was administered to 384 employees of banking and financial businesses after its face, content, convergent, and discriminant validity and internal reliability had been established. The quantitative data were analyzed using SPSS and partial least squares structural equation modeling in SmartPLS. Interpretive structural modeling demonstrated that blockchain value-creation requirements and blockchain governance, policymaking, and foresight constituted the foundational and highly influential drivers of the model. Blockchain technological features and infrastructure were positioned at the subsequent level, whereas FinTech capabilities and innovations and blockchain–FinTech interaction and synergy occupied the intermediate levels. Strategic value dimensions and blockchain-related competitive and financial outcomes were located at the final level. The PLS-SEM results confirmed the statistical significance of the principal structural relationships and indicated an acceptable explanatory capacity for the endogenous constructs. All constructs demonstrated adequate internal consistency, with Cronbach’s alpha and composite reliability values exceeding 0.70. Average variance extracted values were above 0.50, supporting convergent validity, while the Fornell–Larcker criterion confirmed discriminant validity. The strategic value of blockchain does not arise solely from technological deployment; rather, it results from the coordinated interaction of technological infrastructure, FinTech capabilities, organizational and human readiness, regulatory frameworks, and interorganizational governance. Achieving sustainable financial and competitive outcomes therefore requires a phased, ecosystem-based, and institutionally coordinated implementation approach.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، شناسایی ابعاد و مؤلفه‌ها، ساختاربندی روابط علّی و سلسله‌مراتبی، و اعتبارسنجی مدل ارزش استراتژیک فناوری بلاکچین در اکوسیستم فین‌تک و خدمات مالی بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی–تأییدی و در سه مرحله کیفی، ساختاری و کمی انجام شد. در مرحله کیفی، ۲۰ خبره حوزه بلاکچین، فین‌تک و خدمات مالی با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با روش شش‌مرحله‌ای تحلیل مضمون در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. سپس، برای تعیین روابط، تقدم و تأخر و سطح‌بندی مضامین فراگیر، از مدل‌سازی ساختاری تفسیری و تحلیل MICMAC استفاده شد. در مرحله کمی، پرسشنامه محقق‌ساخته پس از تأیید روایی صوری، محتوایی، همگرا و واگرا و پایایی، در میان ۳۸۴ نفر از کارکنان کسب‌وکارهای مالی و بانکی توزیع شد. داده‌ها با SPSS و مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی در SmartPLS تحلیل شدند. نتایج مدل‌سازی ساختاری تفسیری نشان داد الزامات ایجاد ارزش از طریق بلاکچین و مؤلفه‌های حکمرانی، سیاست‌گذاری و آینده‌پژوهی در پایه مدل و در زمره عوامل دارای قدرت نفوذ بالا قرار دارند. ویژگی‌ها و زیرساخت‌های فناورانه بلاکچین در سطح بعدی، ظرفیت‌ها و نوآوری‌های فین‌تک و تعامل و هم‌افزایی بلاکچین و فین‌تک در سطوح میانی، و ابعاد ارزش استراتژیک و پیامدهای رقابت‌پذیری و عملکرد مالی در سطح نهایی قرار گرفتند. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری، معناداری روابط اصلی مدل و قدرت تبیین مناسب سازه‌های درون‌زا را تأیید کرد. مقادیر آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی سازه‌ها بیشتر از ۰٫۷ و مقادیر میانگین واریانس استخراج‌شده بیشتر از ۰٫۵ بود؛ همچنین، معیار فورنل–لارکر روایی واگرای مدل را تأیید کرد. ارزش استراتژیک بلاکچین پیامد مستقیم استقرار فناوری نیست، بلکه از تعامل زیرساخت‌های فنی، قابلیت‌های فین‌تکی، آمادگی سازمانی و انسانی، تنظیم‌گری و حکمرانی بین‌سازمانی شکل می‌گیرد. بنابراین، تحقق پیامدهای مالی و رقابتی مستلزم رویکردی مرحله‌ای، اکوسیستمی و هماهنگ است.</p> https://journaltesm.com/index.php/journaltesm/article/download/497/484