KMAN Publication Inc. تکنولوژی در کارآفرینی و مدیریت استراتژیک 3041-8585 در دست انتشار 1406 04 01 Elucidating the Role of Ethical Principles in the Use of Artificial Intelligence in Consumer Behavior Prediction تبیین جایگاه اصول اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در فرایند پیش‌بینی رفتار مصرف‌کننده 1 25 FA سهيل کريمی­ راد گروه مدیریت بازرگانی، واحد بین‌المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران احمد عسکری گروه مديريت بازرگاني، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامي، لامرد، ايران داريوش جمشيدی گروه مدیریت، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران Journal Article 2026 05 24 <p>This study aimed to elucidate the role of ethical principles in the use of artificial intelligence for predicting consumer behavior and to develop an integrated model combining technological capabilities with ethical requirements. This applied study adopted a qualitative, exploratory–explanatory design based on grounded theory and the systematic approach of Strauss and Corbin. Data were collected through semi-structured interviews with 16 academic experts, managers, and specialists in marketing, consumer behavior, artificial intelligence, information technology, and AI ethics. Participants were recruited through purposive and snowball sampling, and sampling continued until theoretical saturation was achieved. The data were analyzed through open, axial, and selective coding using MAXQDA. The credibility of the findings was assessed through participant review and academic expert validation. The analysis identified “intelligent and ethical prediction of consumer behavior” as the core phenomenon, shaped by the complexity of consumer behavior, competitive market requirements, transformation of digital interactions, and the necessity of ethical AI. Achieving this phenomenon requires the integration of technological agency—including data preparation, intelligent model development and explanation, and algorithmic bias control—with ethical AI governance encompassing data and privacy protection, consumer sovereignty over personal data, human oversight, and institutional accountability. Organizational infrastructure and the digital market ecosystem emerged as contextual conditions, whereas systemic and algorithmic challenges and macro-environmental factors acted as intervening conditions. Implementation of these strategies was associated with enhanced ethical acceptance of AI, stronger brand relationships, purchasing decisions, customer loyalty and repurchase, as well as improved organizational effectiveness, value creation, and profitability. Sustainable and legitimate AI-based consumer behavior prediction requires ethical principles to be institutionalized throughout the design, development, and deployment lifecycle of intelligent systems. Technological accuracy and ethical responsibility should therefore be treated as complementary dimensions of responsible AI governance rather than separate objectives.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه اصول اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی برای پیش‌بینی رفتار مصرف‌کننده و ارائه مدلی یکپارچه برای تلفیق قابلیت‌های فناورانه با الزامات اخلاقی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و اکتشافی–تبیینی بود که با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و رویکرد نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 16 نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و متخصصان حوزه‌های بازاریابی، رفتار مصرف‌کننده، هوش مصنوعی، فناوری اطلاعات و اخلاق هوش مصنوعی گردآوری شد. مشارکت‌کنندگان با نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل و اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان و خبرگان بررسی شد. تحلیل داده‌ها نشان داد «پیش‌بینی هوشمند و اخلاق‌مدار رفتار مصرف‌کننده» پدیده محوری مدل است و شکل‌گیری آن تحت تأثیر پیچیدگی رفتار مصرف‌کننده، الزامات رقابتی بازار، تحول تعاملات دیجیتال و ضرورت اخلاق‌مداری هوش مصنوعی قرار دارد. تحقق این پدیده مستلزم تلفیق کنشگری فناورانه، شامل آماده‌سازی داده، ساخت و تبیین مدل هوشمند و کنترل سوگیری الگوریتمی، با حکمرانی اخلاق‌مدار، شامل صیانت از داده و حریم خصوصی، حاکمیت مصرف‌کننده بر داده و نظارت انسانی و پاسخ‌گویی نهادی است. همچنین، زیرساخت‌های سازمانی و اکوسیستم دیجیتال بازار نقش زمینه‌ای و چالش‌های سیستمی، الگوریتمی و عوامل کلان محیطی نقش مداخله‌گر دارند. اجرای این راهبردها به تقویت پذیرش اخلاقی هوش مصنوعی، پیوند با برند، تصمیم خرید، وفاداری و خرید مجدد و نیز افزایش اثربخشی، ارزش‌آفرینی و سودآوری سازمانی منجر می‌شود. اثربخشی پایدار پیش‌بینی رفتار مصرف‌کننده مبتنی بر هوش مصنوعی مستلزم نهادینه‌سازی اصول اخلاقی در سراسر چرخه طراحی، توسعه و استقرار سامانه‌های هوشمند است؛ بنابراین، دقت فناورانه و مسئولیت اخلاقی باید به‌عنوان دو مؤلفه مکمل در حکمرانی هوش مصنوعی مورد توجه قرار گیرند.</p> https://journaltesm.com/index.php/journaltesm/article/download/557/564