آزادسازی پتانسیل کارآفرینی سازمانی در آموزش عالی: نقش تعدیل‌گر سازوکار جابجایی پویا در رهبری دوسوتوان
کلمات کلیدی:
رهبری دوسوتوان, کارآفرینی سازمانی, سازوکار جابجایی پویا, آموزش عالی, تئوری پارادوکسچکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر رهبری دوسوتوان بر کارآفرینی سازمانی در آموزش عالی و آزمون نقش تعدیل‌گر سازوکار جابجایی پویا در این رابطه بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمّی و پیمایشی بود. جامعه آماری شامل رهبران آکادمیک و اعضای هیئت علمی دانشگاه دولتی فنی فرات الاوسط و دانشگاه غیرانتفاعی وارث الانبیاء بود. نمونه پژوهش شامل 384 نفر بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد رهبری دوسوتوان، سازوکار جابجایی پویا و کارآفرینی سازمانی گردآوری شد. روایی محتوایی ابزارها توسط 8 خبره و روایی سازه از طریق مدل اندازه‌گیری تأیید شد. پایایی با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی و روایی همگرا و واگرا با AVE و HTMT ارزیابی شد. فرضیه‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار SmartPLS 4 و روش بوت‌استرپینگ آزمون شدند. رهبری دوسوتوان اثر مثبت و معناداری بر کارآفرینی سازمانی داشت (β = 0.468، t = 9.957، p < 0.001). سازوکار جابجایی پویا نیز به‌طور مستقیم کارآفرینی سازمانی را پیش‌بینی کرد (β = 0.294، t = 5.654، p < 0.001). اثر تعاملی رهبری دوسوتوان و سازوکار جابجایی پویا نیز مثبت و معنادار بود (β = 0.183، t = 3.742، p < 0.001) و نقش تعدیل‌گر این سازوکار را تأیید کرد. اثر رهبری دوسوتوان بر کارآفرینی سازمانی در سطوح پایین، متوسط و بالای جابجایی پویا به‌ترتیب 0.329، 0.468 و 0.607 بود. مدل پژوهش 57.2 درصد از واریانس کارآفرینی سازمانی را تبیین کرد و مقدار Q² برابر با 0.391 بود. رهبری دوسوتوان زمانی بیشترین ظرفیت را برای تقویت کارآفرینی سازمانی در دانشگاه‌ها دارد که رهبران بتوانند متناسب با شرایط، به‌طور انعطاف‌پذیر و به‌موقع میان رفتارهای گشاینده و بسته‌کننده جابجا شوند؛ بنابراین، توسعه سازوکار جابجایی پویا باید به‌عنوان یکی از قابلیت‌های کلیدی رهبری در آموزش عالی مورد توجه قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Balweh, K., Saghafi, F., Mousakhani, M., Tajfar, A. H., & Mohaghar, A. (2022). A Framework for Knowledge Management for Open Innovation with Meta-synthesis Method. Journal of Technology Development Management, 9(4), 45-74. https://doi.org/10.22104/jtdm.2022.5123.2859
Chen, A., Ling, Y., & Zhou, J. (2025). Ambidextrous entrepreneurial learning, serendipity, and new venture innovation performance. International Review of Economics & Finance, 103, 104528. https://doi.org/10.1016/j.iref.2025.104528
Ghore Jili, S., & Afandidah, N. (2021). Confirmatory Factor Analysis of Ambidextrous Leadership of University Managers in Higher Education. Journal of Marine Science Education, 8(4). https://www.magiran.com/paper/2393488/confirmatory-factor-analysis-of-ambidexterity-leadership-of-university-administrators-in-higher-education?lang=en
Hasanzadeh Pasikhani, M. S., Hasanzadeh Samarin, T., Moazen Jamshidi, M. H., & Moazen Jamshidi, M. H. (2022). The Impact of Ambidextrous Leadership on Job Reinvention with Emphasis on the Mediating Role of Entrepreneurial Orientation and the Moderating Role of Organizational Social Exchange. Transformation Management Research Journal, 14(2), 150-175. https://tmj.um.ac.ir/article_43571.html
Indrianti, Y., Sasmoko, Abdinagoro, S. B., & Rahim, R. K. (2024). Building bridges to entrepreneurial resilience: Exploring the mediating role of business model innovation capacity in ambidextrous leadership and entrepreneurial mindfulness. Uncertain Supply Chain Management, 12(4), 2245-2252. https://doi.org/10.5267/j.uscm.2024.6.007
Jha, V. K., Roshan, R., & Sinha, S. (2024). Accelerating start-ups' leap to unicorns: The role of founders' ambidextrous orientation. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 30(10), 2551-2577. https://doi.org/10.1108/IJEBR-06-2023-0604
Kebede, A. G., Terefe, S. D., & Ijigu, A. W. (2024). Ambidextrous leadership and academic staff innovative behavior at Debre Berhan University, Ethiopia: the mediating role of workplace happiness. Cogent Business & Management, 11(1), 2307564. https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2307564
Shafieipour, D., & Mazidi Sharafabadi, F. (2024). The Role of International Entrepreneurial Culture, Ambidextrous Innovation, and Dynamic Marketing Capabilities in Innovation Performance. Air Defense Management Quarterly, 3(2).
Sliż, P., & Dobrowolska, E. (2023). The ambidextrous university concept: balancing exploitation and exploration in higher education. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Organizacja i Zarządzanie(177). https://doi.org/10.29119/1641-3466.2023.177.34
Talari, M., Fallah, M. R., & Hoseinkhani, M. (2021). Investigating the Role of Entrepreneurial Orientation in the Success of New Products of Knowledge-Based Companies with an Emphasis on Ambidextrous Marketing. Journal of Modern Marketing Research, 11(1), 157-178. https://nmrj.ui.ac.ir/article_25449.html?lang=en
Vuvo, T., Lee, S., & Zhang, R. (2021). Enabling Digital Transformation: Entrepreneurial Leadership, Ambidextrous Learning, and Organizational Performance. Technology in Society, 66, 101635.
Xiang, G., Peng, M., & Su, X. (2024). Ambidextrous learning, resource acquisition, and venture performance: The moderating effect of the entrepreneurial ecosystem network relationships. Sage Open, 14(3), 1-18. https://doi.org/10.1177/21582440241268823
Yu, X., Cao, N., & Ren, H. (2023). The Impact of Entrepreneurial Orientation on the Sustainable Innovation Capabilities of New Ventures: From the Perspective of Ambidextrous Learning. Sustainability, 15(11), 9026. https://doi.org/10.3390/su15119026
Zhang, S., & Suntrayuth, S. (2024). The Synergy of Ambidextrous Leadership, Agility, and Entrepreneurial Orientation to Achieve Sustainable AI Product Innovation. Sustainability, 16(10), 4248. https://doi.org/10.3390/su16104248
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1405 Saad Nahi Shakir Alzirgawee (Author); Alireza Fazlzadeh; Mohammad Faryabi, Samad Rahimiaghdam (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
