تدوین مدل حکمرانی هوشمند سازمانی بر پایه نظریه داده‌بنیاد

نویسندگان

  • صبا بخشایش اردستانی گروه مدیریت بازرگانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0003-7792-0534
  • لیلا مسافر استادیار گروه مدیریت دولتی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران https://orcid.org/0000-0001-9870-277X

کلمات کلیدی:

حکمرانی هوشمند سازمانی, حکمرانی داده, تحول دیجیتال, هوش مصنوعی, تصمیم‌گیری داده‌محور, نظریه داده‌بنیاد

چکیده

هدف پژوهش حاضر تدوین مدل حکمرانی هوشمند سازمانی بر پایه نظریه داده‌بنیاد و تبیین شرایط علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای مرتبط با آن بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش شامل مدیران ارشد و میانی، متخصصان حکمرانی سازمانی، فناوری اطلاعات و تحول دیجیتال و اعضای هیئت علمی دارای تجربه مرتبط در شهر تهران بود. در مجموع ۱۸ نفر با روش نمونه‌گیری هدفمند و سپس نمونه‌گیری نظری انتخاب شدند و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته ۵۰ تا ۷۵ دقیقه‌ای گردآوری شد. تحلیل داده‌ها هم‌زمان با گردآوری اطلاعات و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و روش مقایسه مستمر انجام گرفت. برای مدیریت داده‌ها از نرم‌افزار MAXQDA استفاده شد و اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور خبرگان و ثبت یادداشت‌های تحلیلی تقویت شد. تحلیل داده‌ها به استخراج ۱۲۹۶ کد اولیه، ۵۱۴ کد باز متمایز، ۱۲۶ مفهوم، ۳۲ زیرمقوله و ۱۱ مقوله اصلی انجامید. «حکمرانی هوشمند سازمانی» به‌عنوان پدیده محوری شناسایی شد و ابعاد آن شامل حکمرانی داده‌محور، هوشمندی دیجیتال در فرایندهای حکمرانی، حکمرانی مشارکتی و شبکه‌ای و حکمرانی شفاف، پاسخگو و تطبیق‌پذیر بود. شرایط علّی شامل ناکارآمدی الگوهای سنتی، پیچیدگی محیط و فشارهای فناورانه و داده‌ای بود. رهبری، فرهنگ داده، شایستگی‌های دیجیتال و زیرساخت یکپارچه به‌عنوان شرایط زمینه‌ای و مقاومت سازمانی، شکاف مهارتی و محدودیت‌های حقوقی و امنیتی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. راهبردهای اصلی شامل بازطراحی نظام حکمرانی، معماری حکمرانی داده، یکپارچه‌سازی تصمیم‌گیری، توسعه شایستگی‌های دیجیتال و استقرار تدریجی فناوری‌های هوشمند بود. پیامدها نیز ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، چابکی، یادگیری، شفافیت، اعتماد، تاب‌آوری و مزیت رقابتی را دربر گرفت. حکمرانی هوشمند سازمانی یک تحول صرفاً فناورانه نیست، بلکه نظامی یکپارچه و پویا است که موفقیت آن به تعامل هماهنگ داده، فناوری، رهبری، ساختار، فرهنگ، سرمایه انسانی، مشارکت و پاسخگویی وابسته است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ali, S., Razak, N. A. B. A., & Sajjid, N. (2024). Impact of Domestic Migration and Smart Governance on Quality of Life: Mediating Role of Emotional and Physical Well-Being. International Journal of Services, Economics and Management, 15(2), 136-157.

Ashrafi, A. (2024). Tax Collection in Smart Governance and Its Role in Controlling Tax Evasion. 23rd International Conference on Research in Management, Economics, and Development. https://civilica.com/doc/2220871/

Ashrafi, A. (2025). Taxation in Smart Governance and Its Role in Controlling Tax Evasion 23rd International Conference on Research in Management, Economics and Development, Tehran.

Emamipanah, F. (2025). Applied Analysis of Big Data in Enhancing Smart Urban Management: From Data-Driven Governance to Technology-Based Policymaking. Twenty-Third National Conference on Applied Research in Electrical, Computer, and Biomedical Engineering Sciences,

Gheiravani, G., Montazeri, M., & Zahedi, S. (2024). Presenting a Model of Factors Affecting Smart Governance in the Country. Value Creation in Business Management Quarterly, 4(1), 279-301. https://www.jvcbm.ir/article_179175.html

Habibi Gorgan, M., Sohrabi, S., & Salimi, G. (2023). A Model of Smart Governance in Crisis Situations with Emphasis on Urban Management in Line with the General Policies of the Islamic Republic of Iran. Strategic and Macro Policy Journal, 12(2). https://www.sid.ir/paper/1538735/fa

Haghshenas, F., & Borhani, S. (2024). Smart Governance: A Catalyst for Digital Market Transformation and a Driver of International Entrepreneurship in the Era of the Fifth Industrial Revolution. First National Conference on Smart Governance, Tehran.

Kamaneh, S. F., Zamahani, M., & Daraei, M. R. (2026). Designing and elucidating a data governance model in smart government organizations with an emphasis on information and media management in IDRO. System Engineering and Productivity, 6(1), 193-225.

Kasraei, A. R., & Alba, K. (2024). Digital Administrative Governance: Examining Implementation Models of Smart Administrative Systems. First National Conference on Smart Governance, Tehran.

Marhamati, N., & Ashrafpour, A. (2024). A Review of Factors Influencing Smart Governance in Digital Businesses. First National Conference on Smart Governance, Tehran.

Mirzaei, A., Seyednaghavi, M. A., Vaezi, R., & Aslipour, H. (2025). Identifying the Dimensions of Smart Human Resource Governance in the Iranian Public Sector: The Case of the National Iranian Oil Company. Journal of Human Resource Studies, 15(1), 1-29. https://doi.org/10.22034/JHRS.2025.514293.2390

Nasrulhaq, N. (2025). Smart Governance: The First Experience of the Two Metropolitan Cities in Indonesia. Administrative Culture, 23(1-2), 55-83. https://doi.org/10.32994/hk.v23i1-2.306

Naveen Kumar, R., Janani, M., Pavithra, R., & John William, A. (2025). The role of TIAS in shaping smart tourism: governance perspectives on choosing intelligent destinations. Business Analyst Journal, 0(0), 0-0. https://doi.org/10.1108/BAJ-02-2024-0009

Parvin, B., Shayan, A., Pourabrahimi, A., & Radfar, R. (2024). Foresight of Digital Governance toward Urban Smartization with a Sustainability Approach at the Level of National Metropolises. Journal of Information Processing and Management, 40(1), 93-124.

Pei, Y. (2025). The Integration of Artificial Intelligence Into Smart Policing Systems: Applications and Risk Governance. Adv. Manag. Intell. Technol., 1(4). https://doi.org/10.62177/amit.v1i4.486

Pour Ezzat, A. A., Abbasi, T., Maghsoudi Kenari, S., & Namdar Jouybari, M. M. (2024). Investigating the Role of Essential Components of Smart Governance in Achieving a Smart City (Case Study: Tehran City). Public Administration Management, 16(3), 535-561. https://jipa.ut.ac.ir/article_97385.html

Ramezani, S., Sohrabi, S., & Salimi, G. (2024). Human Resource Governance. First National Conference on Smart Governance, Tehran.

Ruijer, E., Van Twist, A., Haaker, T., Tartarin, T., Schuurman, N., Melenhorst, M., & Meijer, A. (2023). Smart Governance Toolbox: A Systematic Literature Review. Smart Cities, 6(2), 878-896.

Sulistiyo, H. (2024). Dimension of Smart Governance in Supporting Public Services in Madiun City, East Java Province. Jurnal Politik Pemerintahan Dharma Praja, 17(2), 47-58. https://doi.org/10.33701/jppdp.v17i2.4812

Taghva, M. R., Masnavi, H., Taghavifard, M. T., & Zarandi, S. (2023). E- Governance Development Model Towards Anti-Corruption in Iran. Public Management Researches, 16(60), 163-190. https://doi.org/10.22111/jmr.2022.43343.5841

Taghvaei, M., & Rahimi, A. (2024). Innovation in Smart Governance: The Convergence of Management, Law, and Politics in Government Digital Transformation. First National Conference on Smart Governance, Tehran.

Testi, N., Marconi, R., & Pasher, E. (2025). Exploring the Potential of Blockchain Technology for Citizen Engagement in Smart Governance. Open Research Europe, 3(183), 183. https://doi.org/10.12688/openreseurope.16153.4

Zafari, H., & Pour, M. M. (2024). Data-Driven Artificial Intelligence Governance in Public Services: Opportunities, Challenges, and Solutions. First National Conference on Smart Governance,

Zanoubi, M., Zarezadeh, S., & Parvin, F. (2024). Investigating Factors Influencing Smart Governance in the Era of Digital Transformation for the Development of Imam Khomeini Relief Committee. First National Conference on Smart Governance, Tehran.

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

پژوهشی اصیل

نحوه استناد به مقاله

بخشایش اردستانی ص. ., & مسافر ل. (1405). تدوین مدل حکمرانی هوشمند سازمانی بر پایه نظریه داده‌بنیاد. تکنولوژی در کارآفرینی و مدیریت استراتژیک, 1-27. https://journaltesm.com/index.php/journaltesm/article/view/519